چگونه کتاب بخوانیم
جوزف برادسکی (برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات
سال ۱۹۸۷) ترجمهٔ گلی امامی
راه پرورش دادن سلیقهٔ ناب در ادبیات «خواندن شعر» است. چنانچه
فکر کنید از روی تعصب حرفهای حرف میزنم یا میخواهم از مصالح صنفم دفاع کنم، سخت
در اشتباهید. زیرا از آنجا که شعر متعالیترین شکل بیان انسانی است، نه تنها دقیقترین
و فشردهترین نحوهٔ انتقال تجربهٔ انسان است، که بالاترین حد ممکن را برای هرگونه
عملکرد زبانشناسی نیز عرضه میدارد به خصوص بر صفحهٔ کاغذ.
هر چه بیشتر کسی شعر بخواند، تحملش در مقابل هر گونه اطناب کاهش
مییابد، چه در جلسات سیاسی باشد یا بحثهای فلسفی، چه در تاریخ باشد یا مطالعات
اجتماعی و یا هنر رمان. سبک ناب در نثر همیشه در گرو دقت، سرعت و موجزگویی فشردهٔ
زبان شعر است. فرزند سنگنوشتهٔ گور و لطیفه، شعر که در حقیقت میانبری است برای
رسیدن به هر موضوع قابل تصور، در قبال نثر معلمی است بیاندازه سختگیر. نه تنها قدر
و منزلت هر کلام را که الگوهای ذهنی افراد متلونالمزاج، راهحلهایی برای ترکیببندی
خطی، شگرد، حذف بدیهیات، تأکید بر جزئیات و شیوهٔ فرود از فراز را میآموزد.
از همه مهمتر، شعر در نثر آن میل به مابعدالطبیعه را به وجود
میآورد که یک اثر هنری را از یک کار ادبی صرف متمایز میکند. باید اعتراف کرد که
در این زمینهٔ خاص، نثر ثابت کرده است که شاگردی بس کاهل است.
